1 Laplace 作用素の Hölder 可解性
補題 1.1. Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界 Lipschitz 開集合とし、w w w を実数値または複素数値の関数でw ∈ C 1 ( Ω ‾ ) w\in C^1(\overline\Omega) w ∈ C 1 ( Ω ) を満たすものとする。ここでC 1 ( Ω ‾ ) C^1(\overline\Omega) C 1 ( Ω ) は、Ω \Omega Ω 上でC 1 C^1 C 1 級であり、w w w と∇ w \nabla w ∇ w がΩ ‾ \overline\Omega Ω へ連続に延びる関数の空間である。このときw ∈ H 1 ( Ω ) w\in H^1(\Omega) w ∈ H 1 ( Ω ) であり、w ∈ H 0 1 ( Ω ) w\in H^1_0(\Omega) w ∈ H 0 1 ( Ω ) であるための必要十分条件はw ∣ ∂ Ω = 0 w|_{\partial\Omega}=0 w ∣ ∂ Ω = 0 である。
証明. Ω \Omega Ω は有界であり、w w w と∇ w \nabla w ∇ w はΩ ‾ \overline\Omega Ω 上で有界連続であるから、w ∈ H 1 ( Ω ) w\in H^1(\Omega) w ∈ H 1 ( Ω ) であり、その弱勾配は古典的な勾配に等しい。§E15.12 定理 2.2 の局所表示において、連続関数w w w の鉛直方向の絶対連続代表はw w w 自身であるから、T w Tw T w の局所表示はw w w の境界値に等しい。n = 1 n=1 n = 1 では、Ω \Omega Ω の各連結成分は開区間I = ( a , b ) I=(a,b) I = ( a , b ) であり、境界点a , b a,b a , b の十分小さい近傍では、Ω \Omega Ω は片側の開区間としてI I I と一致する。したがって、a , b a,b a , b におけるT w Tw T w はw ∣ I ∈ W 1 , 2 ( a , b ) w|_I\in W^{1,2}(a,b) w ∣ I ∈ W 1 , 2 ( a , b ) のトレースに等しく、§E15.12 例 4.2 によりT w = ( w ( a ) , w ( b ) ) Tw=(w(a),w(b)) T w = ( w ( a ) , w ( b )) であり、これもw w w の境界値に等しい。したがってT w = w ∣ ∂ Ω Tw=w|_{\partial\Omega} T w = w ∣ ∂ Ω がσ \sigma σ -ほとんど至る所で成り立つ。§E15.12 定理 3.3 により、w ∈ H 0 1 ( Ω ) w\in H^1_0(\Omega) w ∈ H 0 1 ( Ω ) であることはT w = 0 Tw=0 T w = 0 がσ \sigma σ -ほとんど至る所で成り立つことと同値である。
w ∣ ∂ Ω = 0 w|_{\partial\Omega}=0 w ∣ ∂ Ω = 0 ならばT w = 0 Tw=0 T w = 0 である。逆にT w = 0 Tw=0 T w = 0 がσ \sigma σ -ほとんど至る所で成り立つとし、w ( x 0 ) ≠ 0 w(x_0)\neq0 w ( x 0 ) = 0 を満たすx 0 ∈ ∂ Ω x_0\in\partial\Omega x 0 ∈ ∂ Ω が存在すると仮定する。w ∣ ∂ Ω w|_{\partial\Omega} w ∣ ∂ Ω の連続性により、x 0 x_0 x 0 を含む∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω の相対開集合N N N でw ≠ 0 w\neq0 w = 0 となるものがある。§E15.12 補題 1.1 の局所表示d σ = 1 + ∣ ∇ φ ∣ 2 d x ′ ≥ d x ′ d\sigma=\sqrt{1+|\nabla\varphi|^2}\,dx'\geq dx' d σ = 1 + ∣∇ φ ∣ 2 d x ′ ≥ d x ′ によりσ ( N ) > 0 \sigma(N)>0 σ ( N ) > 0 である(n = 1 n=1 n = 1 ではσ \sigma σ は計数測度である)。これはT w = 0 Tw=0 T w = 0 に反する。▨
補題 1.2. n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界な滑らかな開集合、g g g を実数値の関数でg ∈ C ∞ ( Ω ‾ ) g\in C^\infty(\overline\Omega) g ∈ C ∞ ( Ω ) を満たすものとする。ここでC ∞ ( Ω ‾ ) C^\infty(\overline\Omega) C ∞ ( Ω ) は、Ω ‾ \overline\Omega Ω の開近傍で滑らかな関数の制限の空間である。このとき、Ω \Omega Ω 上でΔ v = g \Delta v=g Δ v = g を満たし、∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でv = 0 v=0 v = 0 を満たす実数値関数v ∈ C 3 ( Ω ‾ ) v\in C^3(\overline\Omega) v ∈ C 3 ( Ω ) が存在する。
証明. Γ D = ∂ Ω \Gamma_D=\partial\Omega Γ D = ∂ Ω 、A = I A=I A = I 、b = d = 0 b=d=0 b = d = 0 、c = 0 c=0 c = 0 として§E15.16 定義 1.3 の形式a ( u , w ) = ∫ Ω ∇ u ⋅ ∇ w ‾ d x a(u,w)=\int_\Omega\nabla u\cdot\overline{\nabla w}\,dx a ( u , w ) = ∫ Ω ∇ u ⋅ ∇ w d x を取る。§E15.16 命題 1.2 によりV = H 0 1 ( Ω ) V=H^1_0(\Omega) V = H 0 1 ( Ω ) である。§E15.8 定理 5.4 の定数をC P C_P C P とすると、v ∈ V v\in V v ∈ V について
∥ v ∥ H 1 2 = ∥ v ∥ 2 2 + ∥ ∇ v ∥ 2 2 ≤ ( 1 + C P 2 ) ∥ ∇ v ∥ 2 2 = ( 1 + C P 2 ) ℜ a ( v , v ) \|v\|_{H^1}^2=\|v\|_2^2+\|\nabla v\|_2^2\leq(1+C_P^2)\|\nabla v\|_2^2=(1+C_P^2)\Re a(v,v) ∥ v ∥ H 1 2 = ∥ v ∥ 2 2 + ∥∇ v ∥ 2 2 ≤ ( 1 + C P 2 ) ∥∇ v ∥ 2 2 = ( 1 + C P 2 ) ℜ a ( v , v ) が成り立つから、a a a はV V V 上で強圧的である。F ( w ) = − ∫ Ω g w ‾ d x F(w)=-\int_\Omega g\overline w\,dx F ( w ) = − ∫ Ω g w d x は§E15.16 命題 1.4 によりV † V^\dagger V † の元である。§E15.16 定理 2.2 をG = 0 G=0 G = 0 として適用すると、すべてのw ∈ V w\in V w ∈ V についてa ( v , w ) = F ( w ) a(v,w)=F(w) a ( v , w ) = F ( w ) を満たすv ∈ H 0 1 ( Ω ) v\in H^1_0(\Omega) v ∈ H 0 1 ( Ω ) がただ一つ存在する。実数値のw ∈ C c ∞ ( Ω ) w\in C_c^\infty(\Omega) w ∈ C c ∞ ( Ω ) に対してa ( v , w ) = − ⟨ Δ v , w ⟩ a(v,w)=-\langle\Delta v,w\rangle a ( v , w ) = − ⟨ Δ v , w ⟩ であるから、Ω \Omega Ω 上で超関数としてΔ v = g \Delta v=g Δ v = g が成り立つ。g g g が実数値であるから、v ‾ \overline v v も同じ弱問題を解く。解の一意性によりv = v ‾ v=\overline v v = v であり、v v v は実数値である。
k = n + 2 k=n+2 k = n + 2 とおく。Ω \Omega Ω は有界C k + 1 , 1 C^{k+1,1} C k + 1 , 1 開集合であり、A = I A=I A = I の成分はW k + 1 , ∞ W^{k+1,\infty} W k + 1 , ∞ に属する。g g g の各階の導関数はコンパクト集合Ω ‾ \overline\Omega Ω 上で連続、したがって有界であり、Ω \Omega Ω は有界であるから、− g ∈ H k ( Ω ) -g\in H^k(\Omega) − g ∈ H k ( Ω ) である。v ∈ H 1 ( Ω ) v\in H^1(\Omega) v ∈ H 1 ( Ω ) は− Δ v = − g -\Delta v=-g − Δ v = − g を超関数として満たし、T v = 0 ∈ H k + 3 / 2 ( ∂ Ω ) Tv=0\in H^{k+3/2}(\partial\Omega) T v = 0 ∈ H k + 3/2 ( ∂ Ω ) である。§E15.23 定理 5.1 の Dirichlet 条件T v = 0 Tv=0 T v = 0 の場合によりv ∈ H k + 2 ( Ω ) = H n + 4 ( Ω ) v\in H^{k+2}(\Omega)=H^{n+4}(\Omega) v ∈ H k + 2 ( Ω ) = H n + 4 ( Ω ) を得る。
§E15.10 系 4.2 を階数n + 4 n+4 n + 4 、p = 2 p=2 p = 2 に適用する。s = ( n + 4 ) − n / 2 = n / 2 + 4 ≥ 4.5 s=(n+4)-n/2=n/2+4\geq4.5 s = ( n + 4 ) − n /2 = n /2 + 4 ≥ 4.5 であるから、s s s が整数でなければv ∈ C m , α ′ ( Ω ‾ ) v\in C^{m,\alpha'}(\overline\Omega) v ∈ C m , α ′ ( Ω ) (m ≥ 4 m\geq4 m ≥ 4 )であり、整数ならばv ∈ C m − 1 , α ′ ( Ω ‾ ) v\in C^{m-1,\alpha'}(\overline\Omega) v ∈ C m − 1 , α ′ ( Ω ) (m − 1 ≥ 4 m-1\geq4 m − 1 ≥ 4 )である。いずれの場合もv v v の連続代表はC 3 ( Ω ‾ ) C^3(\overline\Omega) C 3 ( Ω ) に属する。C 2 ( Ω ) C^2(\Omega) C 2 ( Ω ) の関数Δ v \Delta v Δ v とg g g は連続で超関数として等しいから、Ω \Omega Ω 上のすべての点でΔ v = g \Delta v=g Δ v = g が成り立つ。最後に、v ∈ C 1 ( Ω ‾ ) ∩ H 0 1 ( Ω ) v\in C^1(\overline\Omega)\cap H^1_0(\Omega) v ∈ C 1 ( Ω ) ∩ H 0 1 ( Ω ) であるから、補題 1.1 によりv ∣ ∂ Ω = 0 v|_{\partial\Omega}=0 v ∣ ∂ Ω = 0 である。▨
定理 1.3. n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 、0 < α < 1 0<\alpha<1 0 < α < 1 とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界な滑らかな開集合とする。このとき、実数値関数f ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) f\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) f ∈ C 0 , α ( Ω ) とφ ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) \varphi\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) φ ∈ C 2 , α ( Ω ) に対して、Ω \Omega Ω 上でΔ u = f \Delta u=f Δ u = f を満たし、∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でu = φ u=\varphi u = φ を満たす実数値関数u ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) u\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) u ∈ C 2 , α ( Ω ) がただ一つ存在する。
証明. u 1 , u 2 ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) u_1,u_2\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) u 1 , u 2 ∈ C 2 , α ( Ω ) がともに解であるとし、w = u 1 − u 2 w=u_1-u_2 w = u 1 − u 2 とおく。w ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) w\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) w ∈ C 2 , α ( Ω ) であり、Ω \Omega Ω 上でΔ w = 0 \Delta w=0 Δ w = 0 、∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でw = 0 w=0 w = 0 が成り立つ。§E15.37 系 3.3 をa i j = δ i j a^{ij}=\delta^{ij} a ij = δ ij 、b = 0 b=0 b = 0 、c = 0 c=0 c = 0 、λ = Λ = 1 \lambda=\Lambda=1 λ = Λ = 1 、f = 0 f=0 f = 0 、φ = 0 \varphi=0 φ = 0 として適用すると、∥ w ∥ C 0 ( Ω ‾ ) ≤ 0 \|w\|_{C^0(\overline\Omega)}\leq0 ∥ w ∥ C 0 ( Ω ) ≤ 0 を得る。よってw = 0 w=0 w = 0 であり、解は高々一つである。
g = f − Δ φ g=f-\Delta\varphi g = f − Δ φ とおくと、g ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) g\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) g ∈ C 0 , α ( Ω ) である。Ω \Omega Ω 上でΔ v = g \Delta v=g Δ v = g を満たし、∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でv = 0 v=0 v = 0 を満たすv ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) v\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) v ∈ C 2 , α ( Ω ) が存在すれば、u = φ + v u=\varphi+v u = φ + v が求める解である。
§E15.35 命題 3.1 により、G ∣ Ω ‾ = g G|_{\overline\Omega}=g G ∣ Ω = g 、[ G ] α ; R n = [ g ] α ; Ω ‾ [G]_{\alpha;\R^n}=[g]_{\alpha;\overline\Omega} [ G ] α ; R n = [ g ] α ; Ω 、∥ G ∥ ∞ ; R n = ∥ g ∥ ∞ ; Ω ‾ \|G\|_{\infty;\R^n}=\|g\|_{\infty;\overline\Omega} ∥ G ∥ ∞ ; R n = ∥ g ∥ ∞ ; Ω を満たすG ∈ C 0 , α ( R n ) G\in C^{0,\alpha}(\R^n) G ∈ C 0 , α ( R n ) が存在する。§E15.35 命題 3.2 の核ρ ε \rho_\varepsilon ρ ε によりG ε = ρ ε ∗ G G_\varepsilon=\rho_\varepsilon*G G ε = ρ ε ∗ G とおき、g m = G 1 / m ∣ Ω ‾ g_m=G_{1/m}|_{\overline\Omega} g m = G 1/ m ∣ Ω (m ≥ 1 m\geq1 m ≥ 1 )とおく。G 1 / m ∈ C ∞ ( R n ) G_{1/m}\in C^\infty(\R^n) G 1/ m ∈ C ∞ ( R n ) であるからg m ∈ C ∞ ( Ω ‾ ) g_m\in C^\infty(\overline\Omega) g m ∈ C ∞ ( Ω ) であり、§E15.35 命題 3.2 により
∥ g m ∥ C 0 , α ( Ω ‾ ) ≤ ∥ G 1 / m ∥ ∞ + [ G 1 / m ] α ≤ ∥ g ∥ C 0 , α ( Ω ‾ ) , sup Ω ‾ ∣ g m − g ∣ ≤ m − α [ g ] α ; Ω ‾ \|g_m\|_{C^{0,\alpha}(\overline\Omega)}\leq\|G_{1/m}\|_\infty+[G_{1/m}]_\alpha\leq\|g\|_{C^{0,\alpha}(\overline\Omega)},\qquad
\sup_{\overline\Omega}|g_m-g|\leq m^{-\alpha}[g]_{\alpha;\overline\Omega} ∥ g m ∥ C 0 , α ( Ω ) ≤ ∥ G 1/ m ∥ ∞ + [ G 1/ m ] α ≤ ∥ g ∥ C 0 , α ( Ω ) , Ω sup ∣ g m − g ∣ ≤ m − α [ g ] α ; Ω が成り立つ。補題 1.2 により、各m m m についてΩ \Omega Ω 上でΔ v m = g m \Delta v_m=g_m Δ v m = g m を満たし、∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でv m = 0 v_m=0 v m = 0 を満たすv m ∈ C 3 ( Ω ‾ ) v_m\in C^3(\overline\Omega) v m ∈ C 3 ( Ω ) が存在する。§E15.35 補題 1.5 によりC 3 ( Ω ‾ ) ⊆ C 2 , α ( Ω ‾ ) C^3(\overline\Omega)\subseteq C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 3 ( Ω ) ⊆ C 2 , α ( Ω ) であるから、§E15.37 系 3.3 をL = Δ L=\Delta L = Δ 、f = g m f=g_m f = g m 、φ = 0 \varphi=0 φ = 0 として適用して
∥ v m ∥ C 2 , α ( Ω ‾ ) ≤ C ∥ g m ∥ C 0 , α ( Ω ‾ ) ≤ C ∥ g ∥ C 0 , α ( Ω ‾ ) \|v_m\|_{C^{2,\alpha}(\overline\Omega)}\leq C\|g_m\|_{C^{0,\alpha}(\overline\Omega)}\leq C\|g\|_{C^{0,\alpha}(\overline\Omega)} ∥ v m ∥ C 2 , α ( Ω ) ≤ C ∥ g m ∥ C 0 , α ( Ω ) ≤ C ∥ g ∥ C 0 , α ( Ω ) を得る。定数C C C はn , α , Ω n,\alpha,\Omega n , α , Ω だけに依存し、m m m に依存しない。
§E15.35 定理 2.2 により包含C 2 , α ( Ω ‾ ) ⋐ C 2 ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega)\Subset C^2(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) ⋐ C 2 ( Ω ) はコンパクトである。したがって有界列( v m ) (v_m) ( v m ) は、C 2 ( Ω ‾ ) C^2(\overline\Omega) C 2 ( Ω ) のノルムでv ∈ C 2 ( Ω ‾ ) v\in C^2(\overline\Omega) v ∈ C 2 ( Ω ) へ収束する部分列( v m j ) (v_{m_j}) ( v m j ) をもつ。一様収束により∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でv = 0 v=0 v = 0 であり、Ω \Omega Ω 上でΔ v = lim j Δ v m j = lim j g m j = g \Delta v=\lim_j\Delta v_{m_j}=\lim_jg_{m_j}=g Δ v = lim j Δ v m j = lim j g m j = g である。∣ γ ∣ = 2 |\gamma|=2 ∣ γ ∣ = 2 に対してD γ v m j D^\gamma v_{m_j} D γ v m j はD γ v D^\gamma v D γ v へ各点収束するから、§E15.35 命題 3.3 により
[ D γ v ] α ; Ω ‾ ≤ lim inf j → ∞ [ D γ v m j ] α ; Ω ‾ ≤ C ∥ g ∥ C 0 , α ( Ω ‾ ) [D^\gamma v]_{\alpha;\overline\Omega}\leq\liminf_{j\to\infty}[D^\gamma v_{m_j}]_{\alpha;\overline\Omega}\leq C\|g\|_{C^{0,\alpha}(\overline\Omega)} [ D γ v ] α ; Ω ≤ j → ∞ lim inf [ D γ v m j ] α ; Ω ≤ C ∥ g ∥ C 0 , α ( Ω ) である。v ∈ C 2 ( Ω ‾ ) v\in C^2(\overline\Omega) v ∈ C 2 ( Ω ) の二階以下の導関数は有界であるから、v ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) v\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) v ∈ C 2 , α ( Ω ) である。▨
2 一般の Dirichlet 問題
補題 2.1. n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 、0 < α < 1 0<\alpha<1 0 < α < 1 とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界な滑らかな開集合とする。実数値関数a i j , b i , c a^{ij},b^i,c a ij , b i , c (1 ≤ i , j ≤ n 1\leq i,j\leq n 1 ≤ i , j ≤ n )はC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) に属するとし、D i = ∂ / ∂ x i D_i=\partial/\partial x_i D i = ∂ / ∂ x i 、D i j = D i D j D_{ij}=D_iD_j D ij = D i D j と書き、添字i , j i,j i , j については1 1 1 からn n n まで和をとる。L v = a i j D i j v + b i D i v + c v Lv=a^{ij}D_{ij}v+b^iD_iv+cv Lv = a ij D ij v + b i D i v + c v とおく。このとき、実数値関数の空間C 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) とC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) は実 Banach 空間であり、L L L はC 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) からC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) への有界線形作用素である。さらに
X = { v ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) : v ∣ ∂ Ω = 0 } X=\{v\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega):v|_{\partial\Omega}=0\} X = { v ∈ C 2 , α ( Ω ) : v ∣ ∂ Ω = 0 } はC 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) の閉部分空間であり、C 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) のノルムについて実 Banach 空間である。
証明. §E15.35 命題 1.6 (1) をk = 0 k=0 k = 0 として適用すると、Ω \Omega Ω とα \alpha α だけに依存する定数C 0 C_0 C 0 について、F , G ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) F,G\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) F , G ∈ C 0 , α ( Ω ) に対する∥ F G ∥ C 0 , α ≤ C 0 ∥ F ∥ C 0 , α ∥ G ∥ C 0 , α \|FG\|_{C^{0,\alpha}}\leq C_0\|F\|_{C^{0,\alpha}}\|G\|_{C^{0,\alpha}} ∥ F G ∥ C 0 , α ≤ C 0 ∥ F ∥ C 0 , α ∥ G ∥ C 0 , α が成り立つ。v ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) v\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) v ∈ C 2 , α ( Ω ) について、∥ D i j v ∥ C 0 , α ≤ ∥ v ∥ C 2 , α \|D_{ij}v\|_{C^{0,\alpha}}\leq\|v\|_{C^{2,\alpha}} ∥ D ij v ∥ C 0 , α ≤ ∥ v ∥ C 2 , α である。また§E15.35 補題 1.5 により、Ω \Omega Ω だけに依存する定数C C C に対して∥ D i v ∥ C 0 , α + ∥ v ∥ C 0 , α ≤ C ∥ v ∥ C 2 ≤ C ∥ v ∥ C 2 , α \|D_iv\|_{C^{0,\alpha}}+\|v\|_{C^{0,\alpha}}\leq C\|v\|_{C^2}\leq C\|v\|_{C^{2,\alpha}} ∥ D i v ∥ C 0 , α + ∥ v ∥ C 0 , α ≤ C ∥ v ∥ C 2 ≤ C ∥ v ∥ C 2 , α である。したがって
∥ L v ∥ C 0 , α ≤ C 0 ( ∑ i , j ∥ a i j ∥ C 0 , α + C ∑ i ∥ b i ∥ C 0 , α + C ∥ c ∥ C 0 , α ) ∥ v ∥ C 2 , α \|Lv\|_{C^{0,\alpha}}\leq C_0\Bigl(\sum_{i,j}\|a^{ij}\|_{C^{0,\alpha}}+C\sum_i\|b^i\|_{C^{0,\alpha}}+C\|c\|_{C^{0,\alpha}}\Bigr)\|v\|_{C^{2,\alpha}} ∥ Lv ∥ C 0 , α ≤ C 0 ( i , j ∑ ∥ a ij ∥ C 0 , α + C i ∑ ∥ b i ∥ C 0 , α + C ∥ c ∥ C 0 , α ) ∥ v ∥ C 2 , α を得る。
X X X の列v k v_k v k がC 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) でv v v へ収束すれば、sup ∂ Ω ∣ v ∣ ≤ ∥ v − v k ∥ C 2 , α → 0 \sup_{\partial\Omega}|v|\leq\|v-v_k\|_{C^{2,\alpha}}\to0 sup ∂ Ω ∣ v ∣ ≤ ∥ v − v k ∥ C 2 , α → 0 であるからv ∣ ∂ Ω = 0 v|_{\partial\Omega}=0 v ∣ ∂ Ω = 0 であり、v ∈ X v\in X v ∈ X である。C 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) とC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) は§E15.35 定理 1.4 により実 Banach 空間である。したがって、C 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) の閉部分空間X X X も実 Banach 空間である。▨
補題 2.2. n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 、0 < α < 1 0<\alpha<1 0 < α < 1 、0 < λ ≤ Λ 0<\lambda\leq\Lambda 0 < λ ≤ Λ とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界な滑らかな開集合とする。実数値関数a i j = a j i a^{ij}=a^{ji} a ij = a j i 、b i b^i b i 、c c c はC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) に属し、
λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ ∣ ξ ∣ 2 ( x ∈ Ω , ξ ∈ R n ) \lambda|\xi|^2\leq\xi\cdot a(x)\xi\leq\Lambda|\xi|^2\qquad(x\in\Omega,\ \xi\in\R^n) λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ∣ ξ ∣ 2 ( x ∈ Ω , ξ ∈ R n ) を満たすとする。D i = ∂ / ∂ x i D_i=\partial/\partial x_i D i = ∂ / ∂ x i 、D i j = D i D j D_{ij}=D_iD_j D ij = D i D j と書き、添字i , j i,j i , j については1 1 1 からn n n まで和をとり、L = a i j D i j + b i D i + c L=a^{ij}D_{ij}+b^iD_i+c L = a ij D ij + b i D i + c とおく。M ≥ 1 M\geq1 M ≥ 1 は∥ a i j ∥ C 0 , α , ∥ b i ∥ C 0 , α , ∥ c ∥ C 0 , α \|a^{ij}\|_{C^{0,\alpha}},\|b^i\|_{C^{0,\alpha}},\|c\|_{C^{0,\alpha}} ∥ a ij ∥ C 0 , α , ∥ b i ∥ C 0 , α , ∥ c ∥ C 0 , α の上界とする。t ∈ [ 0 , 1 ] t\in[0,1] t ∈ [ 0 , 1 ] に対して
a t = ( 1 − t ) I + t a , b t = t b , c t = t c , L t = a t i j D i j + b t i D i + c t a_t=(1-t)I+ta,\qquad b_t=tb,\qquad c_t=tc,\qquad L_t=a_t^{ij}D_{ij}+b_t^iD_i+c_t a t = ( 1 − t ) I + t a , b t = t b , c t = t c , L t = a t ij D ij + b t i D i + c t とおく。このときL t = ( 1 − t ) Δ + t L L_t=(1-t)\Delta+tL L t = ( 1 − t ) Δ + t L であり、a t a_t a t は実対称行列値で
min { 1 , λ } ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a t ( x ) ξ ≤ max { 1 , Λ } ∣ ξ ∣ 2 ( x ∈ Ω , ξ ∈ R n ) \min\{1,\lambda\}|\xi|^2\leq\xi\cdot a_t(x)\xi\leq\max\{1,\Lambda\}|\xi|^2\qquad(x\in\Omega,\ \xi\in\R^n) min { 1 , λ } ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a t ( x ) ξ ≤ max { 1 , Λ } ∣ ξ ∣ 2 ( x ∈ Ω , ξ ∈ R n ) を満たす。a t i j , b t i , c t a_t^{ij},b_t^i,c_t a t ij , b t i , c t のC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) ノルムはすべてM M M 以下である。c ≤ 0 c\leq0 c ≤ 0 ならばc t ≤ 0 c_t\leq0 c t ≤ 0 である。
証明. Δ = δ i j D i j \Delta=\delta^{ij}D_{ij} Δ = δ ij D ij であるから、( 1 − t ) Δ + t L (1-t)\Delta+tL ( 1 − t ) Δ + t L の二階の係数は( 1 − t ) δ i j + t a i j = a t i j (1-t)\delta^{ij}+ta^{ij}=a_t^{ij} ( 1 − t ) δ ij + t a ij = a t ij 、一階の係数はt b i = b t i tb^i=b_t^i t b i = b t i 、零次の係数はt c = c t tc=c_t t c = c t であり、L t = ( 1 − t ) Δ + t L L_t=(1-t)\Delta+tL L t = ( 1 − t ) Δ + t L である。a t a_t a t は実対称行列の凸結合として実対称である。ξ ⋅ a t ( x ) ξ = ( 1 − t ) ∣ ξ ∣ 2 + t ξ ⋅ a ( x ) ξ \xi\cdot a_t(x)\xi=(1-t)|\xi|^2+t\,\xi\cdot a(x)\xi ξ ⋅ a t ( x ) ξ = ( 1 − t ) ∣ ξ ∣ 2 + t ξ ⋅ a ( x ) ξ であり、仮定により
( ( 1 − t ) + t λ ) ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a t ( x ) ξ ≤ ( ( 1 − t ) + t Λ ) ∣ ξ ∣ 2 \bigl((1-t)+t\lambda\bigr)|\xi|^2\leq\xi\cdot a_t(x)\xi\leq\bigl((1-t)+t\Lambda\bigr)|\xi|^2 ( ( 1 − t ) + t λ ) ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a t ( x ) ξ ≤ ( ( 1 − t ) + t Λ ) ∣ ξ ∣ 2 である。( 1 − t ) + t λ ≥ min { 1 , λ } (1-t)+t\lambda\geq\min\{1,\lambda\} ( 1 − t ) + t λ ≥ min { 1 , λ } 、( 1 − t ) + t Λ ≤ max { 1 , Λ } (1-t)+t\Lambda\leq\max\{1,\Lambda\} ( 1 − t ) + t Λ ≤ max { 1 , Λ } であるから、楕円性の評価を得る。定数関数δ i j \delta^{ij} δ ij のC 0 , α C^{0,\alpha} C 0 , α ノルムは1 1 1 以下であるから、∥ a t i j ∥ C 0 , α ≤ ( 1 − t ) + t M ≤ M \|a_t^{ij}\|_{C^{0,\alpha}}\leq(1-t)+tM\leq M ∥ a t ij ∥ C 0 , α ≤ ( 1 − t ) + tM ≤ M であり、∥ b t i ∥ C 0 , α ≤ t M ≤ M \|b_t^i\|_{C^{0,\alpha}}\leq tM\leq M ∥ b t i ∥ C 0 , α ≤ tM ≤ M 、∥ c t ∥ C 0 , α ≤ M \|c_t\|_{C^{0,\alpha}}\leq M ∥ c t ∥ C 0 , α ≤ M である。c ≤ 0 c\leq0 c ≤ 0 ならばc t = t c ≤ 0 c_t=tc\leq0 c t = t c ≤ 0 である。▨
定理 2.3. n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 、0 < α < 1 0<\alpha<1 0 < α < 1 、0 < λ ≤ Λ 0<\lambda\leq\Lambda 0 < λ ≤ Λ とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界な滑らかな開集合とする。実数値関数a i j = a j i a^{ij}=a^{ji} a ij = a j i 、b i b^i b i 、c c c (1 ≤ i , j ≤ n 1\leq i,j\leq n 1 ≤ i , j ≤ n )はC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) に属し、
λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ ∣ ξ ∣ 2 ( x ∈ Ω , ξ ∈ R n ) \lambda|\xi|^2\leq\xi\cdot a(x)\xi\leq\Lambda|\xi|^2\qquad(x\in\Omega,\ \xi\in\R^n) λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ∣ ξ ∣ 2 ( x ∈ Ω , ξ ∈ R n ) と、Ω \Omega Ω 上でc ≤ 0 c\leq0 c ≤ 0 を満たすとする。D i = ∂ / ∂ x i D_i=\partial/\partial x_i D i = ∂ / ∂ x i 、D i j = D i D j D_{ij}=D_iD_j D ij = D i D j と書き、添字i , j i,j i , j については1 1 1 からn n n まで和をとり、L u = a i j D i j u + b i D i u + c u Lu=a^{ij}D_{ij}u+b^iD_iu+cu Lu = a ij D ij u + b i D i u + c u とする。実数値関数の空間C 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) の部分空間X = { v ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) : v ∣ ∂ Ω = 0 } X=\{v\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega):v|_{\partial\Omega}=0\} X = { v ∈ C 2 , α ( Ω ) : v ∣ ∂ Ω = 0 } と、実数値関数の空間Y = C 0 , α ( Ω ‾ ) Y=C^{0,\alpha}(\overline\Omega) Y = C 0 , α ( Ω ) をとる。このとき、次が成り立つ。
L ∣ X : X → Y L|_X\colon X\to Y L ∣ X : X → Y は有界同型である。
任意の実数値関数f ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) f\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) f ∈ C 0 , α ( Ω ) とφ ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) \varphi\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) φ ∈ C 2 , α ( Ω ) に対して、Ω \Omega Ω 上でL u = f Lu=f Lu = f を満たし、∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でu = φ u=\varphi u = φ を満たすu ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) u\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) u ∈ C 2 , α ( Ω ) がただ一つ存在する。
証明. 主張 (1) を示す。補題 2.1 によりX X X とY Y Y は実 Banach 空間であり、L 0 = Δ ∣ X L_0=\Delta|_X L 0 = Δ ∣ X とL 1 = L ∣ X L_1=L|_X L 1 = L ∣ X はB ( X , Y ) B(X,Y) B ( X , Y ) に属する。補題 2.2 のL t L_t L t はL t = ( 1 − t ) L 0 + t L 1 L_t=(1-t)L_0+tL_1 L t = ( 1 − t ) L 0 + t L 1 を満たす。M ≥ 1 M\geq1 M ≥ 1 を∥ a i j ∥ C 0 , α , ∥ b i ∥ C 0 , α , ∥ c ∥ C 0 , α \|a^{ij}\|_{C^{0,\alpha}},\|b^i\|_{C^{0,\alpha}},\|c\|_{C^{0,\alpha}} ∥ a ij ∥ C 0 , α , ∥ b i ∥ C 0 , α , ∥ c ∥ C 0 , α の上界とする。各t ∈ [ 0 , 1 ] t\in[0,1] t ∈ [ 0 , 1 ] について、補題 2.2 によりL t L_t L t の係数は実対称なa t i j a_t^{ij} a t ij とb t i , c t ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) b_t^i,c_t\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) b t i , c t ∈ C 0 , α ( Ω ) であり、楕円性定数min { 1 , λ } \min\{1,\lambda\} min { 1 , λ } 、max { 1 , Λ } \max\{1,\Lambda\} max { 1 , Λ } 、係数の上界M M M をもち、c t ≤ 0 c_t\leq0 c t ≤ 0 を満たす。v ∈ X v\in X v ∈ X に対して§E15.37 系 3.3 をL t L_t L t 、f = L t v f=L_tv f = L t v 、φ = 0 \varphi=0 φ = 0 に適用すると
∥ v ∥ C 2 , α ( Ω ‾ ) ≤ C ∗ ∥ L t v ∥ C 0 , α ( Ω ‾ ) \|v\|_{C^{2,\alpha}(\overline\Omega)}\leq C_*\|L_tv\|_{C^{0,\alpha}(\overline\Omega)} ∥ v ∥ C 2 , α ( Ω ) ≤ C ∗ ∥ L t v ∥ C 0 , α ( Ω ) を得る。定数C ∗ C_* C ∗ はn , α , min { 1 , λ } , max { 1 , Λ } , Ω , M n,\alpha,\min\{1,\lambda\},\max\{1,\Lambda\},\Omega,M n , α , min { 1 , λ } , max { 1 , Λ } , Ω , M だけに依存し、t t t とv v v に依存しない。
L 0 = Δ ∣ X L_0=\Delta|_X L 0 = Δ ∣ X は全射である。実際、g ∈ Y g\in Y g ∈ Y に対して定理 1.3 をf = g f=g f = g 、φ = 0 \varphi=0 φ = 0 として適用すると、Δ u = g \Delta u=g Δ u = g とu ∣ ∂ Ω = 0 u|_{\partial\Omega}=0 u ∣ ∂ Ω = 0 を満たすu ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) u\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) u ∈ C 2 , α ( Ω ) が存在し、u ∈ X u\in X u ∈ X である。よって§E12.22 定理 4.1 により、L 1 = L ∣ X L_1=L|_X L 1 = L ∣ X は全射であり、L ∣ X ∈ Iso ( X , Y ) L|_X\in\operatorname{Iso}(X,Y) L ∣ X ∈ Iso ( X , Y ) である。
主張 (2) を示す。補題 2.1 によりL φ ∈ Y L\varphi\in Y L φ ∈ Y である。主張 (1) によりw = ( L ∣ X ) − 1 ( f − L φ ) ∈ X w=(L|_X)^{-1}(f-L\varphi)\in X w = ( L ∣ X ) − 1 ( f − L φ ) ∈ X が存在し、u = φ + w u=\varphi+w u = φ + w はL u = f Lu=f Lu = f とu ∣ ∂ Ω = φ ∣ ∂ Ω u|_{\partial\Omega}=\varphi|_{\partial\Omega} u ∣ ∂ Ω = φ ∣ ∂ Ω を満たす。u 1 , u 2 u_1,u_2 u 1 , u 2 がともに解ならば、u 1 − u 2 ∈ X u_1-u_2\in X u 1 − u 2 ∈ X かつL ( u 1 − u 2 ) = 0 L(u_1-u_2)=0 L ( u 1 − u 2 ) = 0 であるから、L ∣ X L|_X L ∣ X の単射性によりu 1 = u 2 u_1=u_2 u 1 = u 2 である。▨
3 Fredholm 性と弱解との一致
定理 3.1. n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 、0 < α < 1 0<\alpha<1 0 < α < 1 、0 < λ ≤ Λ 0<\lambda\leq\Lambda 0 < λ ≤ Λ とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界な滑らかな開集合とする。実数値関数a i j = a j i a^{ij}=a^{ji} a ij = a j i 、b i b^i b i 、c c c (c c c の符号は問わない)はC 0 , α ( Ω ‾ ) C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 0 , α ( Ω ) に属し、λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ ∣ ξ ∣ 2 \lambda|\xi|^2\leq\xi\cdot a(x)\xi\leq\Lambda|\xi|^2 λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ∣ ξ ∣ 2 (x ∈ Ω x\in\Omega x ∈ Ω 、ξ ∈ R n \xi\in\R^n ξ ∈ R n )を満たすとする。D i = ∂ / ∂ x i D_i=\partial/\partial x_i D i = ∂ / ∂ x i 、D i j = D i D j D_{ij}=D_iD_j D ij = D i D j と書き、添字i , j i,j i , j については1 1 1 からn n n まで和をとり、L u = a i j D i j u + b i D i u + c u Lu=a^{ij}D_{ij}u+b^iD_iu+cu Lu = a ij D ij u + b i D i u + c u とする。実数値関数の空間C 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) の部分空間X = { v ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) : v ∣ ∂ Ω = 0 } X=\{v\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega):v|_{\partial\Omega}=0\} X = { v ∈ C 2 , α ( Ω ) : v ∣ ∂ Ω = 0 } と、実数値関数の空間Y = C 0 , α ( Ω ‾ ) Y=C^{0,\alpha}(\overline\Omega) Y = C 0 , α ( Ω ) をとる。このとき、次が成り立つ。
L ∣ X : X → Y L|_X\colon X\to Y L ∣ X : X → Y は指数0 0 0 の Fredholm 作用素である。
ker ( L ∣ X ) = { 0 } \ker(L|_X)=\{0\} ker ( L ∣ X ) = { 0 } であるための必要十分条件はL ( X ) = Y L(X)=Y L ( X ) = Y である。
ker ( L ∣ X ) = { 0 } \ker(L|_X)=\{0\} ker ( L ∣ X ) = { 0 } であるための必要十分条件は、任意の実数値関数f ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) f\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) f ∈ C 0 , α ( Ω ) とφ ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) \varphi\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) φ ∈ C 2 , α ( Ω ) に対して、Ω \Omega Ω 上でL u = f Lu=f Lu = f を満たし、∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でu = φ u=\varphi u = φ を満たすu ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) u\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) u ∈ C 2 , α ( Ω ) がただ一つ存在することである。
証明. μ = max Ω ‾ c \mu=\max_{\overline\Omega}c μ = max Ω c とおく。c − μ ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) c-\mu\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) c − μ ∈ C 0 , α ( Ω ) であり、Ω \Omega Ω 上でc − μ ≤ 0 c-\mu\leq0 c − μ ≤ 0 である。定理 2.3 (1) を係数a i j , b i , c − μ a^{ij},b^i,c-\mu a ij , b i , c − μ に適用すると、T = ( L − μ ) ∣ X T=(L-\mu)|_X T = ( L − μ ) ∣ X は有界同型である。T T T はker T = 0 \ker T=0 ker T = 0 かつcoker T = 0 \operatorname{coker}T=0 coker T = 0 であるから、指数0 0 0 の Fredholm 作用素である。ι : X → Y \iota\colon X\to Y ι : X → Y を包含とすると、L ∣ X = T + μ ι L|_X=T+\mu\iota L ∣ X = T + μ ι である。ι \iota ι は、X X X からC 2 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) への包含と、§E15.35 定理 2.2 の包含C 2 , α ( Ω ‾ ) ⋐ C 0 , α ( Ω ‾ ) C^{2,\alpha}(\overline\Omega)\Subset C^{0,\alpha}(\overline\Omega) C 2 , α ( Ω ) ⋐ C 0 , α ( Ω ) の合成であるから、コンパクトである。§E12.39 定理 3.1 (2) により、L ∣ X = T + μ ι L|_X=T+\mu\iota L ∣ X = T + μ ι は Fredholm 作用素であり、ind ( L ∣ X ) = ind T = 0 \operatorname{ind}(L|_X)=\operatorname{ind}T=0 ind ( L ∣ X ) = ind T = 0 である。これで主張 (1) は示された。
主張 (2) を示す。主張 (1) によりdim ker ( L ∣ X ) = dim coker ( L ∣ X ) < ∞ \dim\ker(L|_X)=\dim\operatorname{coker}(L|_X)<\infty dim ker ( L ∣ X ) = dim coker ( L ∣ X ) < ∞ である。したがってker ( L ∣ X ) = 0 \ker(L|_X)=0 ker ( L ∣ X ) = 0 であることはcoker ( L ∣ X ) = Y / L ( X ) = 0 \operatorname{coker}(L|_X)=Y/L(X)=0 coker ( L ∣ X ) = Y / L ( X ) = 0 と同値であり、これはL ( X ) = Y L(X)=Y L ( X ) = Y と同値である。
主張 (3) を示す。ker ( L ∣ X ) = 0 \ker(L|_X)=0 ker ( L ∣ X ) = 0 とし、f , φ f,\varphi f , φ を与える。補題 2.1 によりL φ ∈ Y L\varphi\in Y L φ ∈ Y であり、主張 (2) によりL ∣ X L|_X L ∣ X は全射であるから、L w = f − L φ Lw=f-L\varphi L w = f − L φ を満たすw ∈ X w\in X w ∈ X が存在し、u = φ + w u=\varphi+w u = φ + w が解となる。u 1 , u 2 u_1,u_2 u 1 , u 2 がともに解ならば、u 1 − u 2 ∈ X u_1-u_2\in X u 1 − u 2 ∈ X かつL ( u 1 − u 2 ) = 0 L(u_1-u_2)=0 L ( u 1 − u 2 ) = 0 であるから、L ∣ X L|_X L ∣ X の単射性によりu 1 = u 2 u_1=u_2 u 1 = u 2 である。逆に、すべてのf , φ f,\varphi f , φ について解が一意であるとする。f = 0 f=0 f = 0 、φ = 0 \varphi=0 φ = 0 の解はu = 0 u=0 u = 0 であるから、v ∈ ker ( L ∣ X ) v\in\ker(L|_X) v ∈ ker ( L ∣ X ) はL v = 0 Lv=0 Lv = 0 とv ∣ ∂ Ω = 0 v|_{\partial\Omega}=0 v ∣ ∂ Ω = 0 を満たす解としてv = 0 v=0 v = 0 に等しい。▨
定義 3.2 (零 Dirichlet 弱解). n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界開集合、a = ( a i j ) a=(a^{ij}) a = ( a ij ) を実対称行列値のL ∞ ( Ω ) L^\infty(\Omega) L ∞ ( Ω ) 関数、c c c を実数値のL ∞ ( Ω ) L^\infty(\Omega) L ∞ ( Ω ) 関数、f ∈ L 2 ( Ω ) f\in L^2(\Omega) f ∈ L 2 ( Ω ) とする。u ∈ H 0 1 ( Ω ) u\in H^1_0(\Omega) u ∈ H 0 1 ( Ω ) が、すべてのw ∈ H 0 1 ( Ω ) w\in H^1_0(\Omega) w ∈ H 0 1 ( Ω ) に対して
∫ Ω a i j D j u D i w ‾ d x − ∫ Ω c u w ‾ d x = − ∫ Ω f w ‾ d x \int_\Omega a^{ij}D_ju\,\overline{D_iw}\,dx-\int_\Omega cu\overline w\,dx=-\int_\Omega f\overline w\,dx ∫ Ω a ij D j u D i w d x − ∫ Ω c u w d x = − ∫ Ω f w d x を満たすとき、u u u をD i ( a i j D j u ) + c u = f D_i(a^{ij}D_ju)+cu=f D i ( a ij D j u ) + c u = f の 零 Dirichlet 弱解 (weak solution of the zero Dirichlet problem ) という。ここで添字i , j i,j i , j については1 1 1 からn n n まで和をとる。Ω \Omega Ω が滑らかであるとき、この式は§E15.16 定義 1.3 の弱問題でΓ D = ∂ Ω \Gamma_D=\partial\Omega Γ D = ∂ Ω 、G = 0 G=0 G = 0 、行列をa a a 、零次の係数を− c -c − c 、F ( w ) = − ∫ Ω f w ‾ d x F(w)=-\int_\Omega f\overline w\,dx F ( w ) = − ∫ Ω f w d x としたものである。
命題 3.3. n ≥ 1 n\geq1 n ≥ 1 、0 < α < 1 0<\alpha<1 0 < α < 1 、0 < λ ≤ Λ 0<\lambda\leq\Lambda 0 < λ ≤ Λ とし、Ω ⊆ R n \Omega\subseteq\R^n Ω ⊆ R n を空でない有界な滑らかな開集合とする。実対称行列値関数a = ( a i j ) a=(a^{ij}) a = ( a ij ) の成分はC 1 , α ( Ω ‾ ) C^{1,\alpha}(\overline\Omega) C 1 , α ( Ω ) に属し、λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ ∣ ξ ∣ 2 \lambda|\xi|^2\leq\xi\cdot a(x)\xi\leq\Lambda|\xi|^2 λ ∣ ξ ∣ 2 ≤ ξ ⋅ a ( x ) ξ ≤ Λ∣ ξ ∣ 2 (x ∈ Ω x\in\Omega x ∈ Ω 、ξ ∈ R n \xi\in\R^n ξ ∈ R n )を満たすとする。実数値関数c ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) c\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) c ∈ C 0 , α ( Ω ) はΩ \Omega Ω 上でc ≤ 0 c\leq0 c ≤ 0 を満たすとする。このとき、f ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) f\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) f ∈ C 0 , α ( Ω ) に対して、方程式D i ( a i j D j u ) + c u = f D_i(a^{ij}D_ju)+cu=f D i ( a ij D j u ) + c u = f の零 Dirichlet 弱解と、u ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) u\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) u ∈ C 2 , α ( Ω ) でΩ \Omega Ω 上で方程式を満たし∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でu = 0 u=0 u = 0 となる解(古典解)は、それぞれただ一つ存在し、一致する。特にf = 0 f=0 f = 0 のとき、同次方程式の零 Dirichlet 弱解の全体と古典解の全体はともに{ 0 } \{0\} { 0 } である。
証明. b j = D i a i j b^j=D_ia^{ij} b j = D i a ij とおく。a i j ∈ C 1 , α ( Ω ‾ ) a^{ij}\in C^{1,\alpha}(\overline\Omega) a ij ∈ C 1 , α ( Ω ) であるからb j ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) b^j\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) b j ∈ C 0 , α ( Ω ) であり、u ∈ C 2 ( Ω ) u\in C^2(\Omega) u ∈ C 2 ( Ω ) に対してD i ( a i j D j u ) + c u = a i j D i j u + b j D j u + c u D_i(a^{ij}D_ju)+cu=a^{ij}D_{ij}u+b^jD_ju+cu D i ( a ij D j u ) + c u = a ij D ij u + b j D j u + c u である。この右辺の作用素L L L の係数は実数値である。f 1 = ℜ f f_1=\Re f f 1 = ℜ f 、f 2 = ℑ f f_2=\Im f f 2 = ℑ f とおくとf 1 , f 2 ∈ C 0 , α ( Ω ‾ ) f_1,f_2\in C^{0,\alpha}(\overline\Omega) f 1 , f 2 ∈ C 0 , α ( Ω ) であるから、定理 2.3 により、m = 1 , 2 m=1,2 m = 1 , 2 について、Ω \Omega Ω 上でL u m = f m Lu_m=f_m L u m = f m を満たし∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でu m = 0 u_m=0 u m = 0 となる実数値関数u m ∈ C 2 , α ( Ω ‾ ) u_m\in C^{2,\alpha}(\overline\Omega) u m ∈ C 2 , α ( Ω ) がただ一つ存在する。u c = u 1 + i u 2 u_c=u_1+iu_2 u c = u 1 + i u 2 は古典解である。L L L の係数が実数値であるから、古典解の実部と虚部はそれぞれf 1 , f 2 f_1,f_2 f 1 , f 2 に対する実数値の古典解であり、一意性により古典解はu c u_c u c に限られる。
複素数値関数u ∈ H 0 1 ( Ω ) u\in H^1_0(\Omega) u ∈ H 0 1 ( Ω ) に対して、p = ℜ u p=\Re u p = ℜ u 、q = ℑ u q=\Im u q = ℑ u とおく。a a a が実対称であるからa i j D j u D i u ‾ a^{ij}D_ju\,\overline{D_iu} a ij D j u D i u の虚部はa ∇ q ⋅ ∇ p − a ∇ p ⋅ ∇ q = 0 a\nabla q\cdot\nabla p-a\nabla p\cdot\nabla q=0 a ∇ q ⋅ ∇ p − a ∇ p ⋅ ∇ q = 0 であり、
ℜ ∫ Ω a i j D j u D i u ‾ d x = ∫ Ω ( a ∇ p ⋅ ∇ p + a ∇ q ⋅ ∇ q ) d x ≥ λ ∥ ∇ u ∥ 2 2 \Re\int_\Omega a^{ij}D_ju\,\overline{D_iu}\,dx=\int_\Omega\bigl(a\nabla p\cdot\nabla p+a\nabla q\cdot\nabla q\bigr)dx\geq\lambda\|\nabla u\|_2^2 ℜ ∫ Ω a ij D j u D i u d x = ∫ Ω ( a ∇ p ⋅ ∇ p + a ∇ q ⋅ ∇ q ) d x ≥ λ ∥∇ u ∥ 2 2 が成り立つ。− c ≥ 0 -c\geq0 − c ≥ 0 であるから、弱形式の左辺の形式a w a_w a w は§E15.8 定理 5.4 の定数C P C_P C P に対してℜ a w ( u , u ) ≥ λ ( 1 + C P 2 ) − 1 ∥ u ∥ H 1 2 \Re a_w(u,u)\geq\lambda(1+C_P^2)^{-1}\|u\|_{H^1}^2 ℜ a w ( u , u ) ≥ λ ( 1 + C P 2 ) − 1 ∥ u ∥ H 1 2 を満たし、H 0 1 ( Ω ) H^1_0(\Omega) H 0 1 ( Ω ) 上で強圧的である。§E15.16 定理 2.2 を定義 3.2 の設定に適用すると、零 Dirichlet 弱解がただ一つ存在する。
u c ∈ C 2 ( Ω ‾ ) u_c\in C^2(\overline\Omega) u c ∈ C 2 ( Ω ) かつu c ∣ ∂ Ω = 0 u_c|_{\partial\Omega}=0 u c ∣ ∂ Ω = 0 であるから、補題 1.1 によりu c ∈ H 0 1 ( Ω ) u_c\in H^1_0(\Omega) u c ∈ H 0 1 ( Ω ) である。実数値または複素数値のw ∈ C c ∞ ( Ω ) w\in C_c^\infty(\Omega) w ∈ C c ∞ ( Ω ) に対して、a i j D j u c ∈ C 1 ( Ω ) a^{ij}D_ju_c\in C^1(\Omega) a ij D j u c ∈ C 1 ( Ω ) であるから部分積分により
∫ Ω a i j D j u c D i w ‾ d x = − ∫ Ω D i ( a i j D j u c ) w ‾ d x \int_\Omega a^{ij}D_ju_c\,\overline{D_iw}\,dx=-\int_\Omega D_i(a^{ij}D_ju_c)\overline w\,dx ∫ Ω a ij D j u c D i w d x = − ∫ Ω D i ( a ij D j u c ) w d x である。これとD i ( a i j D j u c ) + c u c = f D_i(a^{ij}D_ju_c)+cu_c=f D i ( a ij D j u c ) + c u c = f から、弱形式の左辺は− ∫ Ω ( D i ( a i j D j u c ) + c u c ) w ‾ d x = − ∫ Ω f w ‾ d x -\int_\Omega(D_i(a^{ij}D_ju_c)+cu_c)\overline w\,dx=-\int_\Omega f\overline w\,dx − ∫ Ω ( D i ( a ij D j u c ) + c u c ) w d x = − ∫ Ω f w d x に等しい。両辺はw w w についてH 1 H^1 H 1 ノルムで連続であり、C c ∞ ( Ω ) C_c^\infty(\Omega) C c ∞ ( Ω ) はH 0 1 ( Ω ) H^1_0(\Omega) H 0 1 ( Ω ) で稠密であるから、弱形式の等式はすべてのw ∈ H 0 1 ( Ω ) w\in H^1_0(\Omega) w ∈ H 0 1 ( Ω ) について成り立つ。弱解の一意性により、零 Dirichlet 弱解はu c u_c u c に等しい。f = 0 f=0 f = 0 のときは、古典解も弱解もともにu c = 0 u_c=0 u c = 0 である。▨
4 可解性の条件に関する例
例 4.1. 0 < α < 1 0<\alpha<1 0 < α < 1 とし、Ω = ( 0 , 1 ) \Omega=(0,1) Ω = ( 0 , 1 ) に対してL u = u ′ ′ + π 2 u Lu=u''+\pi^2u Lu = u ′′ + π 2 u を取る。このときL L L は定理 3.1 の設定でa = 1 a=1 a = 1 、b = 0 b=0 b = 0 、c = π 2 c=\pi^2 c = π 2 とした作用素であり、c ≤ 0 c\leq0 c ≤ 0 を満たさない。実数値関数の空間C 2 , α ( [ 0 , 1 ] ) C^{2,\alpha}([0,1]) C 2 , α ([ 0 , 1 ]) の部分空間X = { v ∈ C 2 , α ( [ 0 , 1 ] ) : v ( 0 ) = v ( 1 ) = 0 } X=\{v\in C^{2,\alpha}([0,1]):v(0)=v(1)=0\} X = { v ∈ C 2 , α ([ 0 , 1 ]) : v ( 0 ) = v ( 1 ) = 0 } と、実数値関数の空間Y = C 0 , α ( [ 0 , 1 ] ) Y=C^{0,\alpha}([0,1]) Y = C 0 , α ([ 0 , 1 ]) をとる。このときker ( L ∣ X ) = R sin π x \ker(L|_X)=\R\sin\pi x ker ( L ∣ X ) = R sin π x である。実際、v ∈ X v\in X v ∈ X がv ′ ′ + π 2 v = 0 v''+\pi^2v=0 v ′′ + π 2 v = 0 を満たすとすると、( 0 , 1 ) (0,1) ( 0 , 1 ) 上でv = A cos π x + B sin π x v=A\cos\pi x+B\sin\pi x v = A cos π x + B sin π x であり、v ( 0 ) = 0 v(0)=0 v ( 0 ) = 0 からA = 0 A=0 A = 0 である。逆にsin π x ∈ X \sin\pi x\in X sin π x ∈ X はL sin π x = 0 L\sin\pi x=0 L sin π x = 0 を満たす。したがってdim ker ( L ∣ X ) = 1 \dim\ker(L|_X)=1 dim ker ( L ∣ X ) = 1 であり、f = 0 f=0 f = 0 、φ = 0 \varphi=0 φ = 0 の Dirichlet 問題は零でない解sin π x \sin\pi x sin π x をもつ。とくに、定理 2.3 の一意性はc ≤ 0 c\leq0 c ≤ 0 を外すと成り立たない。
定理 3.1 (1) によりdim coker ( L ∣ X ) = 1 \dim\operatorname{coker}(L|_X)=1 dim coker ( L ∣ X ) = 1 である。さらに、s ( x ) = sin π x s(x)=\sin\pi x s ( x ) = sin π x とすると、v ∈ X v\in X v ∈ X について部分積分を二回行って
∫ 0 1 ( v ′ ′ + π 2 v ) s d x = [ v ′ s − v s ′ ] 0 1 + ∫ 0 1 v ( s ′ ′ + π 2 s ) d x = − π v ( 1 ) cos π + π v ( 0 ) = 0 \int_0^1(v''+\pi^2v)s\,dx=\bigl[v's-vs'\bigr]_0^1+\int_0^1v(s''+\pi^2s)\,dx
=-\pi v(1)\cos\pi+\pi v(0)=0 ∫ 0 1 ( v ′′ + π 2 v ) s d x = [ v ′ s − v s ′ ] 0 1 + ∫ 0 1 v ( s ′′ + π 2 s ) d x = − π v ( 1 ) cos π + π v ( 0 ) = 0 を得る。ここでs ′ ′ + π 2 s = 0 s''+\pi^2s=0 s ′′ + π 2 s = 0 、s ( 0 ) = s ( 1 ) = 0 s(0)=s(1)=0 s ( 0 ) = s ( 1 ) = 0 、s ′ ( x ) = π cos π x s'(x)=\pi\cos\pi x s ′ ( x ) = π cos π x 、v ( 0 ) = v ( 1 ) = 0 v(0)=v(1)=0 v ( 0 ) = v ( 1 ) = 0 を用いた。したがってL ( X ) L(X) L ( X ) はH = { f ∈ Y : ∫ 0 1 f ( x ) sin π x d x = 0 } H=\{f\in Y:\int_0^1f(x)\sin\pi x\,dx=0\} H = { f ∈ Y : ∫ 0 1 f ( x ) sin π x d x = 0 } に含まれる。H H H はY Y Y の余次元1 1 1 の部分空間であり、L ( X ) L(X) L ( X ) も余次元1 1 1 であるから、L ( X ) = H L(X)=H L ( X ) = H である。特にf = 1 f=1 f = 1 に対して∫ 0 1 sin π x d x = 2 / π ≠ 0 \int_0^1\sin\pi x\,dx=2/\pi\neq0 ∫ 0 1 sin π x d x = 2/ π = 0 であるから、u ′ ′ + π 2 u = 1 u''+\pi^2u=1 u ′′ + π 2 u = 1 、u ( 0 ) = u ( 1 ) = 0 u(0)=u(1)=0 u ( 0 ) = u ( 1 ) = 0 はC 2 , α ( [ 0 , 1 ] ) C^{2,\alpha}([0,1]) C 2 , α ([ 0 , 1 ]) に解をもたない。
例 4.2. π < ω < 2 π \pi<\omega<2\pi π < ω < 2 π とし、§E15.37 例 4.1 の扇形Ω \Omega Ω とf f f をとる。このとき、Ω \Omega Ω は有界 Lipschitz 開集合である。同例により、f f f はすべての0 < β < 1 0<\beta<1 0 < β < 1 についてC 0 , β ( Ω ‾ ) C^{0,\beta}(\overline\Omega) C 0 , β ( Ω ) に属するが、Ω \Omega Ω 上でΔ w = f \Delta w=f Δ w = f を満たし∂ Ω \partial\Omega ∂ Ω 上でw = 0 w=0 w = 0 となるw ∈ C 2 ( Ω ‾ ) w\in C^2(\overline\Omega) w ∈ C 2 ( Ω ) は存在しない。したがって、定理 1.3 の滑らかさの仮定を Lipschitz 開集合へ弱めることはできない。
Ω \Omega Ω が有界 Lipschitz 開集合であることを示す。頂点0 0 0 の近傍では、Ω \Omega Ω の二等分線の方向を縦軸にとる直交座標( x ′ , y ) (x',y) ( x ′ , y ) において、θ 0 = π − ω / 2 ∈ ( 0 , π / 2 ) \theta_0=\pi-\omega/2\in(0,\pi/2) θ 0 = π − ω /2 ∈ ( 0 , π /2 ) に対してΩ \Omega Ω はy > − ∣ x ′ ∣ cot θ 0 y>-|x'|\cot\theta_0 y > − ∣ x ′ ∣ cot θ 0 で与えられ、Lipschitz 関数x ′ ↦ − ∣ x ′ ∣ cot θ 0 x'\mapsto-|x'|\cot\theta_0 x ′ ↦ − ∣ x ′ ∣ cot θ 0 の上側である。二本の直線辺と円弧の交点では内角がπ / 2 \pi/2 π /2 の角であり、その他の境界点の近傍では境界は直線または円弧の滑らかな片である。